Yerlesim yeri olarak yüksek ve yayla konumunda olusu. Arazinin sulak ve verimli olmayisi. Büyük göc yollari güzergahinda bulunmayisi gibi sebeplerinden dolayi uzun süreli ve büyük yerlesim alanlari olusmamis. Yöremize yerlesen halklar tarim ve hayvancilik ile gecinmisler. Cevre,mevsim ve arazi sartlarindan dolayi ancak kendi ihtiyaclarini karsilayacak kadar yetistirmisler. Fazla üretim olup da disa dönük ticaretin gelismeyisinden dolayi zengin kültür ve gösterisli yapi ve kalintilari bulunmamaktadir.
Yöremiz zaman zaman kavimlerin istilasina ve akinina ugramis. Bazilari yerlesip hüküm sürmüs kimide birliktelik saglayamadigindan kayip olmus.Bilinen ilk halk (MÖ.3000-1800) Asurlular istila etmisler, ticaret yapmislar ama devlet olarak kalmamislar. Yerli Eti halki ile batidan ve dogudan gelen halklarla kaynasarak hatti ulusunu olusturan Hititler (MÖ.1900-1200) Imparatorluk kurmuslardir. MÖ.1400 yilinda batidan gelen Gasgaslar kuzeyde karadeniz, batida Bolu ve doguda kizilirmak bölgesine istila edip yerlesmislerdir. MÖ.1200 yillarinda Balkanlardan geldigi tahmin edilen Dorlar, Akalar, Amozonlar ve Firiglerin baskilari sonucucunda Hitit eski kralligina son verdiler. Yine bu dönemde gelen Paflagonlilar bu kavimler gibi yöreye yerlesmislerdir. Farkli halklardan olusan ulus bin yil yasadilar. Güclü bir devlet kuramadiklarindan sirasiyla Bitinyalilar (MÖ.800-74), Galatlar (MÖ.278-MS.25), Firigler (MÖ.2000-676), Kimmerler (800-500), Lidyalilar (MÖ.644-547), Persler (MÖ.700-330), Selevkiler (MÖ.321-64), Pontus (MÖ.370-MS.63), Bergama (MÖ.481-85), Roma (MÖ.753-MS.395) ve Bizanslilar (MS.395-1453-1461), yönetimi veya istilasi altinda yasamislardir. Bizans döneminde Iranli Sasanilerin (MS.224-651) ve Araplarin (Emeviler) 711-727-731 saldirilarinada ugramislardir. MS.1020-1157-1308 yillari arasinda Anadolu Selcuklu devleti ve 1132-1133 ile 1135 döneminde Bizans hakimiyetine girdi. Yine Harcli seferleri (1096-1099-1147-1149-1189-1192) ile Mogol (1243-1262-1291) akinlarina da ugramistir yöremiz. 1071-1175 döneminde Danisment beyligi ile 1292-1462 döneminde Candaroglu beyligi yönetiminde kalmistir. Osmanli padisahi II.Mehmet Trabzon seferine cikarken imparatorluk topraklarina katmistir.
[u] [i] [b] Asur Dönemi[/b]:[/i][/u]
Tarih sahnesinde yöremize gelen ve bilinen ilk halklar (MÖ.3000-1800) Asurlular. Dicle ve Firat irmaklari arasindaki verimli Mezopotamya topraklarinda yasamislar. Anadolu´yu zaman zaman istila etmisler, ticaret yapmislar ama devlet olarak kalmamislar. Asur egemenligi ve baris dönemlerinde Asurlu tüccarlar Anadolu halklari ile ticaret yapmislar. Yerli halkin oturdugu sehir sulari disina pazar yerleri ve baglayan yollar üzerinde konaklama merkezleri kurmuslar. Zamanla tacirler yerli halk ile karisip kaynasmis ve evlilikler yapmislar. Anadolu ile ticaret ilk kesfeden kisi, Pusuken isimli Asurlu genc girisimcidir. Pazar yerinin büyük sehirdekine"Karum"daha kücük sehirdekine de "Vabartum"demisler. Bu ticari Kolonilerin bilinenleri Alacahöyük,(Corum ili Alaca ilcesi Alacahöyük köyü) Hattusa,(Corum ili Bogazkale ilcesi bogazköy) Ankuva,(Yozgat ili Sorgun ilcesi Alisar Köyü) Kanis,(Kayseri´nin 22 km k.d.sunda kültepe) dir. Asurlular cogalan ve karmasik hale gelen ticareti kolaylastirmak icin örgütlenerek "Bitkarim"i kurmuslar. Bitkarim belediye görevi yapan ve yalniz Asurlulara hizmet veren resmi bir kurum idi. Deve ve Esek kervanlari ile Asur dan Kumas, dikilmis Elbise, Kalay gibi maddeler getirilir, Anadolu´dan da Altin, Gümüs, Bakir, Mese Palamut u gibi boya malzemeleri götürülürdü. Ticari mal yerine ulastiktan sonra bir kismini yol ve tasima gideri olarak kervan sahibi, bir kismini da saray gümrük vergisi olarak alir kalani tacire teslim edilirdi. O zamanda soygunculuk, vergi kacirma rüsvet, gibi olaylar yasanmis. Kervanlar mektup ve döküman tasuiyarak posta hizmeti de veriyorlardi. Bu mektuplar mal listesi ve teslim yeri, borc alacak ve gelisen olaylar, kadinin kocaya ögüdü ve para istemesi, gizli ve cabuk olarak mal isteme, eskiya dan veya gümrük memurundan mal kacirma gibi günlük konulari iceriyordu. Yazman, yazdiranin cümleleri kil tablet üzerine civi yazisi seklinde kamis kalem ile yazar, ya güneste kurutu´lur yada ates de pisirilirdi. Bu Tabletlerden binlercesi Alisar, Bogazköy, Alacahöyük ve Kültepe kazilarinda bulunmustur.
[u] [i] [b] Hitit Dönemi[/b][/i][/u]:
Orta Anadolu da Etiler ve Hititlerden olusan Hatti halki yasamaktaydi. Daha sonra bölgeye Trakya ve Kafkaslardan gelen halklar yerli hatti halki ile kaynasarak MÖ.1900-1200 Hitit halkini olusturdular. Hititliler Anadolu´daki Asur ticaret kolonileri cagindan kalma beylik ve kücük devletlerin siyasi birligini MÖ.1800´de sagladilar.Bu birligi Nesa krali pithana ´nin oglu kussara krali Anitta Hattusas´da basardi. MÖ.1640-1610 Hattusili I´in döneminde Hitit devleti olusturuldu. Zamanla sinirlari savas ve baris anlasmalariyla genisleyen Hitit devleti imparatorluk oldu. Asurlular ve Misirlilar ile ticaret i gelistirdiler. Hititce dilini ve civi yazisi seklindeki harflerini kullandilar. Pisirilmis civi yazili toprak tabletler ile yazistilar. Bu mektuplasmalarin dogrulugu kanitlanmistir.Bir örnek; Misir kral mezarindaki duvar yazisinin aynisi, Beysehir´deki Hitit harebelerinde tablet mektup seklinde bulunmustur. Mektubun icerigi; MÖ.1350´de Misir krali Tutankamon(Tut) yirmi yasinda öldü. Iki kiz cocugu ölü dogmus, erkek cocugu da olmamisti. Kralice Ankesenemon Misiri yönete bilmesi icin evlenmesi gerekiyordu. Vezir Ay ile evlenmek istemiyordu. Hitit kralinin cok cocugu oldugunu duymustu ve mektup yazarak cocuklarindan birini es olarak istedi. Misir kralicesi Ankesenemon´un ikinci mektubu üzerine Hitit krali Suppiluliuma oglu Zannanza´yi gönderdi. Fakat Misira ulasamadan öldürüldü. Vezir Ay, Kralice Ankesenemon ile evlendi kral oldu.
Asurlularin güclenmesinden cekinen Hitit krali Hattusili III. ile Misir firavunu II Ramses Suriye sinirlari icindeki Kadeste MÖ.1283´de ilk yazili anlasmayi yaptilar. Misir ve Asur baskilari ile ic karisikliklar sebebiyle Hitit devleti MÖ.1190´da cöktü. Hitit´in en büyük yerlesim yerleri Bogazköy(Hattusas) ve Alacahöyükdür. I.Mursil devrinde tabletlerde adi gecen Tilura sehri [b] Kursunlu ilcemiz [/b]oldugu belirtilmektedir. Hattusas, Alacahöyük, Tilura, Inandik, Iskilip, Ankara ve Gordion´da yapilan tarihi kazilarda Hitit tarihi eserlerine rastlanmistir. Bu Hitit yerlesim yerleri yöremize yakin oldugundan Hitit yurdu diyebiliriz.
[u] [i] [b] Paflagonya Dönemi[/b][/i][/u]:
Hititliler ile Firigler arasina Palalar yerlesmislerdir. Pala halkinin Ülkesine (MÖ.1000-66) "Demir Atlilar Ülkesi" anlamina gelen Paflagonya (PAPHLAGONIA) denir. Sinirlari kuzeyde Karadeniz,batida Soganli cayi,güneyde Devrez vadisi,dogu da Kizilirmak ile cevrili alan. Yani bugünkü Sinop, Kastamonu, Bartin, [b] Cankiri[/b] illeri ile Karabük ve Corum´un bazi ilcelerini (Safranbolu,Eskipazar,Bayat,Iskilip) icine alan bölgedir. Bu halk Türk boylarinin yerlesimine kadar degisik devletlerin egemenligi altina girseler de kendi kültür ve dillerini korumuslardir. Tarihci Heradot, Paflagonyalilardan bahsederken cobanlikla ugrastiklari ve Perslere vergi ile bagli olduklarindan bahseder Roma döneminde Avrupa´dan gelen göcmenler bile yerel halkin kültür ve dilini kullanmislardir. Paflagonya 1000 yillik tarihi boyunca , Firig krali Gordias (MÖ.800-740), Lydia krali Karun (MÖ.561-547),Pers krali Keyhüsrev II (MÖ.547-485) Roma Imparatoru Büyük Iskender (MÖ.333-323)´IN egemenligi altina girdi. Büyük Iskender´in ölümünden sonra Selefkiler hanedani Seleukos I (MÖ.321-281) payina düsen bölgemiz Roma imparatorluguna bagli eyaletler´den Bitinya (MÖ.312-MS.64) ve Galatya (MÖ.278-MS.25) hüküm sürmüstür.
[i] [u] [b] Roma Imp.Dönemi[/b][/u][/i]:
[u] Bitinya eyaleti:[/u]
1.Anadolu´nun kuzey batisinda, bugünkü Izmit,Bursa,Bilecik ve Bolu illerini icine alan bölgeye Trakya kökenli Bitinyalilar (Bithynia) MÖ.8.yüzyildan itibaren yerlestiler. Bitinyalilar kismen yunanlilarca sömürgelestirildi ve Pers krali Keyhüsrev ile yerine gecen krallar tarafindan fethedildi. Ama hicbir zaman boyun egmediler. Daha sonra Selefkiler devleti (MÖ.321-64)´nin egemenliginden kurtuldu. Yunan Kültürü iler tanisan Önderleri gercek yunan krali oldular.Nikomedes III bitinya´yi Roma´ya (MÖ.74) verdi. Augustus Döneminde ülke Roma senatosunun daha sonra 2.yüzyilda imparatorlugun eyaleti oldu. Genc Plinius buraya vali oldu. Baslica kentleri Nikomedeia (Izmit),Nikaia-Nicaea(Iznik)Prusa(Bursa) dir. Nikaia bizans tarihinde önemli rol oynadilar. Bitinya MS.256-257 yillari arasinda Goller (Gauls) bugünki Fransa bölgesinden gelenler tarafindan yagmalanmistir.
[u] Galatya eyaleti:[/u]
2.Sakarya ile Kizilirmak arasinda kalan bugünkü Eskisehir, Ankara, [b] Cankiri[/b], Corum ve Yozgat illerini kapsar. Adini bölgeye yerlesen Galatlardan (Galatia) almistir. Bizansli tarihci Stephanus´un MÖ.2.yüzyilda yasamis matematikci ve astronom Apollonios´a dayanarak verdigi bilgiye göre MÖ.278´de Anadoluya gelen Galyali ceteler Bitinya krali Nikomedes I´in iktidarini saglamlastirmasina yardim ettikten sonra Pontos Kraliyla birlikte Misirlilara karsi savasip onlari denize sürdüler. Bu nedenle Bitinya ve Pontus devletleri arasindaki eski Frig sehirlerine yerlestiler. Dogu Avrupadan gelen Galyali ceteler kücük Asya´yi kiyidaki Yunan kentlerine kadar kasip kavurdular. ve buralari haraca bagladilar. Suriye krali Antiokhos tarafindan orta Anadolu´ya püskürtüldüler. Burada MÖ.270´de Galatya´yi kurdular. Asya halklarini tehdit etmeyi sürdürmeleri üzerine Bergama krali Attalos I müdahale etti (MÖ.230) ve Galatlar´i yendi. Galatya, kelt halklarinin yerlestigi 3 bölgeye ayrildi. Geleneksel bir aristokrasinin egemen oldugu bu bölgelerin her biri secilen dört tekrarkhes tarafindan yönetiliyordu. MÖ.189-188´de Roma istila ettigi Galatya´yi Bergama krali Eumenes´in egemenligine (MÖ.166) birakti. Daha sonra ülkeye özerklik verildi. MÖ.1.yüzyil´da Pompeus Galatya´nin yönetimine Deiotarus adindaki tek bir tekrarkhese teslim etti. Deiotarus´a kral ünvanindan baska bircok pontos yönetim belgesi verildi. Roma imparatoru Augustus döneminde MS.25´de Galatia eyaleti Paflagonya´ninda katilmasiyla büyüyen Galatya Roma eyaleti oldu ve Roma´ya baglandi. Ankara MÖ.21´de Galatya eyaleti baskenti oldu. Ankara Metropolis (anakent) sanini aldi. Ordu ve ticaret yolu üzerinde bulunmasi kentin büyüyüp gelismesine yol acti. MS.7.yüzyilda Galatya adi bir yönetim bölümü olarak ortdan kalkti.
[u] Bölgeye Ayrilan Galat bölgeleri:[/u]
[b] I[/b]- Batida, Tolistovaglar ülkesi; "Tanrilarin denizi"ne tapinilan Tolistovaglar (Tolistoboges) merkezi pessinonte (Pessinus)dir. Pessinus sehri Eskisehir ili Sivrihisar ilcesi Ballihisar köyündedir. Kent Frigler döneminde Frig tanricasi Kybele´nin tapinak kenti olarak en önemli kutsal merkezlerindendi. Galatlar´in isgali sirasinda bile kentin rahiplerine sinirli bir bagimsizlik taninmisti. MÖ.204´te kybele´nin küt heykeli Romadaki tapinagina tasinirken kentin ünü doruguna ulasti.
[b] II[/b]- Ortada, Tektosaglar ülkesi; Galatlarin Tektosag boyu Ankara cevresine yerlestiler. Firig sehri olan Ankara´yi merkez yaptilar ve gelistirdiler. Roma konsülü Manlius Vulso Anadolu´ya düzenledigi sefer sirasinda galatlari yendikten sonra Ankara´ya girdi (MÖ.189) Yagmaciligi birakmalari kosuluyla yönetimi yine onlara verdi.
[b] III[/b]- Doguda, Trokmiler ülkesi; Halys (Kizilirmak) irmaginin dogusunda, Pontus ve kapodakya bölgelerinde yasayan galat kavmidir. Merkezleri Tavion´dur. Tavion Yozgat ilinin 30 km. kadar batisinda Büyük Nefesköy´dür. Strabon bu kavmin önderleri Trokmi´nin adiyla anildiklarini ve Galat boylarinin en güclüsü olduklarini yazar. Üc surla cevrili garnizonlari olan Tavion önemli bir ticaret merkezi idi. Burada Zeus´un tunc´dan cok büyük bir heykeli ve kutsal alani bulunuyordu. MS.1.yüzyilda para basan kent önemli yollar üzerinde yer alan konumuna borcluydu. Bizans döneminde piskoposluk merkezi olarak önemini sürdürebildi. MS.46-48 arasinda aziz Paulus Galatlara mektup göndererek ve kiliseler kurdurarak bölgenin güneyini Hiristiyanlastirdi. Aziz Paulus Hz. Isa´nin havarisidir. MS.5-15 Tarsus´da dogan, yunanca konusan Diaspora Yahudi´sidir. Hiristiyanligi benimsedikten sonra Anadolu (MS.46-48), Yunanistan (MS.49-52) ve Makedonya (MS.53-58) tarihlerinde bu üc bölgede Kiliseler kurdurarak Hiristiyanligi yaydi. Icinde Galatlara´da yazilmis oldugu kutsal 14 mektubunu kilise saklamaktadir. MS.62 veya 67 Romalilar tarafindan tutuklanarak hapse atilmis ve hapis´de ölmüstür.
[b] [i] [u] Bizans Dönemi[/u][/i][/b]:
Bölgemiz MS.25´de dogu Roma Imparatorluguna baglanan Galatya eyaleti MS.395´de kurulan Bizans Imparatorlugu sinirlari icinde kaldi. Helenistik yasan tarzina uygun olan halk imparatorluk icinde baris icinde yasadi. Bu dönemde yeni kentler olustu, tarim ve ticaret gelisti. Nüfus yogunlugu artti. Topografya´ya uygun, etkili yol sebekesi kuruldu. Tahil ve hayvan ürünleri ile yünlü dokumalar üretildi. Hiristiyanlik yayildi ve örgütlendi. Islamiyet´in yayilmaya baslamasi ile birlikte MS.660-870 Anadolu´ya akinlar yapildi. Müslümanlarin "Sugur" adini verdikleri bu sinir eyaleti boyunca yalniz garnizonlar ve akincilar yasiyor, bunlar Bizans topraklarina sürekli akinlar düzenliyorlardi. Bu akinlar Konstantinopolis (Istanbul) kapilarina kadar uzaniyordu. Emevilerin Anadolu´ya yaptigi akinlar sirasinda (711,727,731) [b] Cankiri[/b]´ya kadar ilerleyen Arap ordulari cok iyi korunan kalesi nedeniyle kenti alamamislardi. Islam kaynaklarinda kent Hisn el-hadid (Demir kale) adiyla ün kazandi. Büyük yerlesim yerlerinin disinda kalan ve kirsal kesimde yasayan halk Islam akinlarindan yilmis idi. Halk batiya dogru göc ediyordu. Güven ortami kalmadigindan nüfus azaldi. Bircok yerlesim yeri terk edildi. Zamanla batiya cekilen Bizans Imparatorlugu 1453 Istanbul´un fethi ile yönetim Trabzon Rum devletine verildi. 1461´de Trabzon´un fethi ile Bizans sona erdi.
[b] [i] [u] Selcuklu Imp.Dönemi[/u][/i][/b]:
[u] Anadolu Selcuklu Devleti[/u]:
Horasana kadar gelen Türk boylari MS.700-750 yillari arasinda Islamiyet´i taniyip kabul ettiler. Günümüzdeki Özbekistan, Türkmenistan ve Iran ülkeleri sinirlari icinde Selcuklu Imparatorlugu MS.1020-1157 yillari arasinda hüküm sürmüstür. Türkler MS.1040 yilina dogru dogu Anadolu´ya kadar ilerlediler. Agustos 1071 yilinda Selcuklu sultani Alpaslan ile Bizans krali Romanos Diogenes arasinda Malazgirt savasi oldu. Yenilen Bizanslilar bati Anadolu´ya dogru cekilmek zorunda kaldilar. Cesitli Türk boyu beylerinin önderliginde akinlara katilan Türkler Anadolu iclerine dogru göc etmeye basladilar. Batida sinir Sakarya nehrine kadar dayandi. MS.1077-1308 Anadolu Selcuklu Devleti kuruldu ve baskenti 1081´de Iznik oldu. I.Hacli seferi (MS.1096)´nden sonra 1103´de Konya´ya tasindi. Sultani Mesut (1143) yöremizi Danismentlilerden alarak Selcuklu topragina katti. Taht kavgalarindan dogan ic karisikliklar ve Mogol istilasi ile Anadolu Selcuklu Devleti parcalandi ve 1308´de yikildi.
[u] Danismentli Beylik Dönemi[/u]:
[b] I-[/b]Selcuklular ile birlikte Anadolu´ya gelen ve 24 boydan olusan konar göcer Türkmen birligi olan Danismentliler beyligi (1071-1175) Ic Anadolu´da (Malatya,Sivas,Tokat,Amasya,Yozgat,Corum,Kirsehir) Danisment Gazi tarafindan olusturuldu. Yöreyi Bizans Imp. Ionnes Komnenos II aldi. 1134´de Imp. I.Komnenos Istanbul´a dönünce Danisment beyi Melik Muhammet bölgeyi kendi topraklarina katti. Melik Muhammet´in (1142) ölümünden sonra taht kavgalarindan yararlanan Anadolu Selcuklu sultani Mesut (1143) yöremizi tekrar Selcuklu topragina katti. Beylikler döneminde taht kavgalari sebebiyle Bizanslilar ve Türk beyler arasinda sürekli el degistirmistir. Bu dönemde kisa süreli olarak Danismentliler yönetimine girmistir.
[u] Candarogulu Beyligi Dönemi[/u]:
[b] II-[/b] Anadolu Selcuklu döneminden sonra yöremiz Candarogullari tarafindan 1292-1462 yillari arasinda yönetilmistir. Anadolu Selcuklu sultani Mesut II Kastamonu ve cevresine yönetimini , Kastamonu Beyi Yavlak Arslan´in ayaklanmasinin bastirilmasinda faydasi görülen Semsettin Yaman Candar´a verdi. Kastamonu emiri Süleyman II, önceleri Osmanli ile iyi gecindi. Ancak Yildirim Beyazitin Anadolu beyliklerini tek tek ortadan kaldirdigini görünce siranin kendine gelecegine sezerek Osmanlilara karsi Kadi Burhanettin ile ittifak kurdu. Bunun üzerine Kastamonu´ya yürüyen Beyazit I kenti ele gecirerek Süleyman´i öldürttü. 1392 Candaroglu beyligi Kastamonu ve [b] Cankiri [/b]kolu sona erdi. Sinop´´ da Hüküm süren Isfandiyar bey 1402 Ankara savasindan sonra Anadolu´daki beylikleri diriltmeye calisan Timur´a bagliligini bildirdi. Timur [b] Cankiri[/b] ve Kastamonu´yu Isfendiyar´a verdi. Yöre Isfendiyar beyin ogullari Kasim (1420-1440), Ibrahim bey (1440-1443) ve Ibrahim´in ölümünden sonra yerine gecen oglu Ismail bey (1443-1461) tarafindan yönetildi. Trabzon seferine cikan Mehmet II Candarogullari beyligini Osmanliya bagladi.
Selcuklular, Bizans topraklarina akin yapan Türk boylarini buralara yerlestirerek uc beylikler veriyorlardi. Böylece sinir güvenligini saglanmis oluyorlardi. Anadolu´da yeniden cok parlak bir dönem basladi. Ticaret ve kentler gelisti. Kangiri ( [b] Cankiri[/b]) Selcuklular´da bölgenin önemli yerlesim yerlerinden idi. Medrese, Hastane, Rasathane, Kervansaray ve Köprüler kuruldu. Etkili bir yol sebekesi gelistirildi. Baskent Konya ve büyük yerlesim yerlerinde orta Asya geleneklerini de yansitan büyük sanat eserleri, Bilim ve Kültür merkezleri olusturuldu. Halk Türkce konusurken resmi dil Farsca idi. Islamiyet Bektasi babalari, Mevleviler ve Veliler vasitasiyla giderek yayildi. Anadolu beylikler ile yönetilmeye baslandi. Türkler batida Ege ve Marmara denizine kadar akinlar yaparak yurt ediniyorlardi. Bizanslilar güclendiklerinde ve Hacli (1096-1270) seferlerine katilarak karsi akinlar düzenliyorlardi. Gectikleri yerleri yagmaliyorlardi. Bu dönemde ic karisikliklar, istilalar, Türk boylarinin konar göcer olmalari ve topraklarin Bizanslilar ile Türkler arasinda sürekli el degistirmesinden dolayi yerlesim alanlari olusturmamislar.
[b] [i] [u] Osmanli Imp.Dönemi[/u][/i][/b]:
Sögüt´te 1299´da kurulan ve kurucusu Osman beyin adini alan Osmanlilar önceleri Anadolu beyliklerinde biri iken sivrierek Imparatorluk oldu. Yöremiz 1461´de Osmanli Imparatorluguna baglandi. Osmanli yönetiminde büyük gelisme gösteremeyen Kangiri ( [b] Cankiri[/b]), Anadolu eyaletine bagli bir sancak merkezi olarak kaldi. 1871 Tanzimat´tan sonra Kastamonu´ya bagli bir sancak merkezi durumuna getirildi. 17 Kasim 1922´de son padisah Vahdettin´in ülkeyi terk etmesiyle Osmanli Imparatorlugu sona ermistir. Köyümüzün simdiki yerlesim yeri 17.yüzyilin baslarinda olmustur. [b] Büyükyakali köyü [/b]Ilyaspinari mevkiine yerlesen iki kardes´den kücügü daha sonra [b] Kücükyakali köyümüze [/b]gelerek caminin güneyindeki Hacigil´in, Karabilal´larin evlerinin oldugu yere yerlesmistir. Kardesler yerlestikleri mevkilerde orman yakip yer actiklari icin köy ismi olarak [b] Kücükyakali [/b]ve [b] Büyükyakali Köyleri [/b]olarak adlandirilmistir.
[b] [i] [u] Türkiye Cumhuriyeti Dönemi[/u][/i][/b]:
Cumhuriyet döneminden önce ilcemiz vasitasi ile Kastamonu´ya bagli olan köyümüz, [b] Cankiri[/b] il olduktan sonra buraya baglanmistir. 1930´lardaki kitliktan ve gittikce kalabaliklasan nüfus kendini gecindiremez hale gelmistir. 1950´den itibaren mevsimlik isci olarak tas ocaklari ve kiremit fabriklarina calismaya cikilmistir. 1960´lardan sonra mevsimlik iscilik yerlesik sekle dönüsmüstür. Baskente yakinligi ve is imkanlarinin daha fazla oldugundan köy halkinin cogunlugu Ankara´ya yerlesmislerdir. 2000 yilindaki depremde hasar gören köyümüzün bir kismi Gediginardi mevkiindeki yere yaklasik 80 haneli mahalle olusturmustur.
Yukaridaki tarih sürecini inceledigimizde topraklarimiz yerlesim yeri olarak Frigler zamaninda Palalar, Roma Imparatorlugu zamanina Bitinyali ve Galyalilar yerlesmisler. Osmanli Imparatorlugu zamaninda göcer Türk boylarindan olan kisiler farkli yörelerden gelerek köyümüze yerlesmislerdir.
[u] Bilinen yerlesim, konaklama ve ören yerleri[/u]:
1.Tatardüzü mevkiinde yontulmus yapi ve temel taslari bulunmustur. Büyüklerin anlattiklarina göre bir tanesi saplama kayanin güney yamaci, diger ikincisi ise tam karsisina düsen tatardüzü mevkiinde dere yaylanin bati yamacinda tapinak kalintilari cikarilmistir. Tas duvar harci olarak kirec harci kullanmislar. Duvar taslarinin iceride kalan yüzeyi haric diger yüzeyleri yontularak düzlestirilmis. Sütun ve Sütun basi gibi olan bazi taslara sekiller verilmis. Pismis topraktan yapilmis tugla, canak cömlek ve 10 cm capinda boru kiriklari cikarilmistir. Yine bir büyügümüzün anlattigina göre kalintilardan isaretli bir tas cikardiklarini. Bu tasin büyük, düzgün ve üzerinin canak gibi oyulmus oldugunu. Bu canagin icinde rengi sari altina benzer bir toz ciktigi. Daha sonra tozu kaziyip bir torbaya koyarak tetkik icin Ankara´daki MTA´ya götürdügünü ama bir sonuc cikmadigini anlatmisti. Bu anlatilan sari toza benzer bir buluntu Gordion kral mezarinda agac kaplar icinde bulunmustur. Bilim adamlari biri kati digeri toz halindeki iki kap icindeki maddeleri kimyasal analiz ve karbon testine tabi tutmuslardir. Bu sari tozun Bira, Sarap ve Bal karisimi bir icecek, diger kati maddenin koyun eti, mercimek, biber ve baharat´dan olusan karisimin yahni oldugu anlasilmistir. FiriglerMÖ.800 ile 350 yillari arasinda Icanadolu´nun kuzeyinde yasamislardir. Baskentleri Ankara yakinlarindaki Gordion antik kentidir. Bu icecek ve yiyecegi MÖ.740´da ölen kurucu krallari Gordias´in öteki dünyada yiyip icmesi icin koymuslar yukarida anlattigim icecek benzerligi, yapilardan cikan taslarinin kaba islenisi, yapi harci olarak kirec kum karisimi kullanilmasi, motifler icinde Hiristiyanligi animsatacak hicbir seklin olmayisi sebebiyle Tatardüzü kalintilarinin tapinak ve saray kompleksi Hiristiyanlik dönem öncesi (MÖ) Firigler ve Paflagonya dönemine ait oldugu kanisina variyorum.
2. Aydos´daki Pazarduran mevkiinin altindaki düzlük. Cömlek kiriklari, temel ve duvar taslari ile mezar kalintilarindan ibarettir. Kacak kazi yapanlar tarafindan mezar ve yapilardan cikarilan bulgular yapi taslari, para, demir hac ve metal aletler cikarilmistir.
MÖ.350 yilinda Firiglerin Büyük Iskender tarafindan istilasi ile baslayip MS.1180 Türk boylarinin yerlesmesiyle sona eren dönemde Trakya kökenli Bitinyalilar ile Galyali ceteler MÖ.8.yüzyildan baslayarak bölgeye yerlestiler.
Yazima kaldigim yerden ileriki günlerde devam edecegim
[Yapıldığı tarih 22.10.2006 yazar Bilal Aydos]
[Yapıldığı tarih 23.10.2006 yazar Bilal Aydos]
|
KÖYÜMÜZÜN VE CEVRE YERLESIM ALANLARININ TARIHDEKI KONUMLARI; 
hazırlanan tarih 03.10.2006 20:15 | İlgiler: 1409
| IP kayıtlandı | #160
